Piyasa istikrarını ve adilliğini korumak amacıyla, XT.com, bir kullanıcının pozisyonu diğer önlemlerle (örneğin teminat artırımı veya zorunlu likidasyon) yeterince yönetilemeyen aşırı risk taşıdığında Otomatik Kaldıraç Azaltma (ADL) sistemini devreye sokabilir. Bu rehber, ADL’nin nasıl çalıştığını, süreçlerini ve kaldıraç azaltılmaktan kaçınmak için alabileceğiniz adımları özetlemektedir.
Otomatik Kaldıraç Azaltma (ADL) Nedir?
Otomatik Kaldıraç Azaltma, sürekli vadeli işlemlerde kullanılan bir risk yönetim özelliğidir. Likidite edilen bir pozisyon negatif bakiyeyle sonuçlandığında, yani likidasyon süreci toplam kaybı karşılayamadığında devreye girer. Bu durumda sistem, yüksek kaldıraçlı ve karlı yatırımcıların karşıt pozisyonlarını (“kaldıraç azaltılan pozisyonlar”) azaltarak geriye kalan açığı kapatır.
Bu işlem, likidite edilen pozisyonu açık karşıt pozisyonlarla dengelemeye yardımcı olur, düşük kaldıraç kullanan yatırımcıları korur ve adil bir işlem ortamı sağlar. ADL, emir defterine tamamen bağımlı kalmadan hem piyasa istikrarını hem de likiditeyi koruyarak pozisyonları otomatik şekilde ayarlar.
Not: Coin-Marjin’li sözleşmeler, USDT-Marjin’li sözleşmelere göre ADL’ye daha yatkındır. Çünkü aynı kripto para biriminde tanımlı tüm Coin-Marjin sözleşmeler, ölçeği daha küçük olabilen tek bir sigorta fonunu paylaşır.
ADL Önceliği Nasıl Belirlenir?
XT.com’un ADL sistemi, “Kar & Zarar Oranı ile Kaldıraç” dengesine dayalı kapsamlı bir sıralama yaklaşımı kullanır. Tüm karlı karşıt pozisyonlar uzun ve kısa taraf olarak gruplandırılır ve iki ana faktöre göre önceliklendirilir:
- Kar & Zarar Oranı (PnL %): Pozisyon değerinin yüzdesi olarak gerçekleşmemiş kâr.
- Kaldıraç: Pozisyona uygulanan çarpan.
2.1 ADL Sürecine Genel Bakış
Bir pozisyon likidite edildiğinde ve iflas fiyatının üzerinde veya eşit fiyattan kapatılamadığında sistem ADL’ye başvurur.
Sigorta Fonu & ADL Tetikleme Mekanizması:
Sigorta fonu, önceden tanımlanmış bir eşiğe göre daha hızlı tükenmeye başladığında ADL devreye girer. ADL aktif hale geldiğinde, piyasadaki karşıt yöndeki yatırımcıların pozisyonları azaltılır. Kaldıraç ve kar oranına göre azaltma sırası belirlenir.
(2) ADL Sıralama Formülü
Sistem ADL önceliğini belirlemek için şu mantığı kullanır:
- Karlı pozisyonlar için: ADL Sırası = Kar Yüzdesi × Etkin Kaldıraç
- Zararda pozisyonlar için: ADL Sırası = Kar Yüzdesi ÷ Etkin Kaldıraç
Tanımlar:
- Etkin Kaldıraç = |Mark Değeri ÷ (Mark Değeri – İflas Değeri)|
- Kar Yüzdesi = (Mark Değeri – Ortalama Giriş Değeri) ÷ |Ortalama Giriş Değeri|
- Market Değeri = Pozisyonun işaret (mark) fiyatındaki değeri
- İflas Değeri = Pozisyonun iflas fiyatındaki değeri
- Ortalama Giriş Değeri = Pozisyonun ortalama giriş fiyatındaki değeri
Bu yöntem, yüksek kar oranı ve yüksek kaldıraç kullanan pozisyonlara öncelik vererek, sorumlu kaldıraç kullanımını teşvik eder, riski adil şekilde dağıtır ve böylece piyasa istikrarını ve likiditeyi güvence altına alır.
ADL sıralaması, her pozisyonun kaldıraç oranı ve getirisini temel alır. Karşı taraftaki zarar eden pozisyonların hâlâ otomatik kaldıraç azaltma riski taşıdığını unutmayın. Ancak bu pozisyonlar negatif getiri sağladığından, ADL sistemi sıralama hesaplamasında kârlı pozisyonlara öncelik verir.
Pozisyonunuzun ADL Riski Taşıyıp Taşımadığını Nasıl Anlarsınız?
XT işlem arayüzünde, pozisyon durumunuzu takip edebilirsiniz:
ADL Göstergesi
- “Mevcut Pozisyonlar” alanında, bir pozisyon potansiyel ADL adayı olarak belirlendiğinde, gösterge sıralamaya göre yanar (ilgili sözleşmedeki tüm pozisyonlarınız arasında en yüksek sıraya göre hesaplanır).
- Gösterge, pozisyonunuzun ADL kuyruğundaki yerini sürekli olarak gösterir ve bu öncelik seviyenizi %20’lik dilimler halinde ifade eder.
- Tüm ya da çoğu ışık yanıyorsa, pozisyonunuz en yüksek risk dilimindedir ve likidite edilen pozisyonlar piyasada kapatılamazsa kaldıraç azaltmaya uğrama ihtimaliniz yüksektir.
- Yanık durumda olan gösterge, kârlı pozisyonunuzu, ADL’yi tetikleyen aşırı piyasa olaylarında kaldıraç azaltma listesinde üst sıralara taşır.
Otomatik Kaldıraç Azaltmadan (ADL) Nasıl Kaçınılır?
ADL, platform için koruyucu bir önlem olsa da, maruziyetinizi azaltmak için şu adımları uygulayabilirsiniz:
A. Daha Düşük Kaldıraç Kullanın - Yüksek kaldıraç, ADL önceliğinizi artırır. Orta seviyede kaldıraç, sıralamanızı düşük tutmanıza yardımcı olur.
B. Karları Düzenli Olarak Alın - Kısmi kapatma ile karlı pozisyonlarınızdan kazanç elde edin ve gerçekleşmemiş kar oranınızı (PnL %) düşürün.
C. Yeterli Teminat Bulundurun - Marjin çağrıları ve zorunlu likidasyondan kaçınmak için hesabınızda yeterli fon bulundurun.
D. Risk Seviyelerini Takip Edin - Özellikle yüksek volatilite dönemlerinde, marjin oranınızı ve likidasyon fiyatınızı düzenli olarak kontrol edin.
ADL ve Zorunlu Likidasyon Karşılaştırması
| Özellik | Otomatik Kaldıraç Azaltma (ADL) | Zorunlu Likidasyon |
| Hedef | ADL kurallarına dayalı karlı, yüksek kaldıraçlı traderlar | Yetersiz marjı olan traderlar |
| Durum | Likidasyon, sigorta fonunun önceden belirlenen eşiği aşan negatif özkaynak kaybına neden olur. | Marj Oranı ≤ Garanti Marj Oranı |
| Amaç | Zararı karlı traderlara aktarılır; sistem bütünlüğünü korunur | Daha fazla zararı önlemek için riskli pozisyonları zorla kapatma |
| Pozisyon durumu | Karlı pozisyonun kısmi kapatılması | Tipik olarak, zarar eden pozisyonların tamamen kapatılması |
Hızlı Özet
Otomatik Kaldıraç Azaltma (ADL), sürekli vadeli işlemlerde tüm yatırımcıların ortak çıkarlarını korumak ve işlem platformunun istikrarlı şekilde çalışmasını sağlamak için tasarlanmış önemli bir güvenlik mekanizmasıdır. Tüm kullanıcıların ADL’nin nasıl işlediğini anlamalarını, kaldıraçlarını bilinçli şekilde kullanmalarını ve risklerini proaktif olarak yönetmelerini tavsiye ederiz.
Ek sorularınız için 7/24 müşteri hizmetlerimizle iletişime geçebilirsiniz
Risk Uyarısı: Dijital para türev işlemleri yüksek kaldıraç içerir ve sermayenin tamamen kaybı da dahil olmak üzere önemli riskler taşır. Yatırım kararlarınızdan yalnızca siz sorumlusunuz. XT, işlem faaliyetlerinden kaynaklanan herhangi bir mali kayıptan sorumlu tutulamaz. Lütfen bazı ürün veya kampanyaların tüm bölgelerde kullanılamayabileceğini dikkate alın. İşlem yapmadan önce riskleri tam olarak anladığınızdan ve finansal kapasitenizi dikkatle değerlendirdiğinizden emin olun.